# Impermanent loss nasıl hesaplanır? Havuz ve elde tutma karşılaştırması Yazar: Abdullah Özkurt Dil: Türkçe Yayınlanma: 2026-10-21T05:20:51+03:00 Güncellenme: 2026-10-21T05:20:51+03:00 ![Likidite havuzu ile ayrı tutulan Ethereum ve stablecoin tokenlarını karşılaştıran temsili görsel](https://kriptometa.com/uploads/impermanent-loss-nasil-hesaplanir-havuz-ve-elde-tutma-karsilastirmasi-2a5b5d0b94ad_article.webp) ## Hızlı yanıt Impermanent loss, havuz değerinin aynı başlangıç tokenlarını elde tutma seçeneğine göre farkıdır. Tam aralıklı 50/50 sabit çarpım modelinde fiyat oranı iki katına çıktığında ücretler hariç fark yaklaşık %5,72’dir. Net sonucu bulmak için kazanılan ücretleri ve gerçek işlem maliyetlerini ayrı hesaplayın. Havuz bakiyesinin artması, likidite sağlamanın daha kazançlı olduğu anlamına gelmez. Aynı tokenlar cüzdanda kalsaydı oluşacak değerle karşılaştırma yapmak gerekir. Impermanent loss hesaplamak için yatırdığınız ilk tutarla bugünkü bakiyeyi karşılaştırmak yetmez. Önce başlangıçtaki tokenları hiç havuza koymadan tutsaydınız bugün kaç edeceğini bulun; sonra havuzdaki payınızın değerini aynı fiyatlarla ölçün. **İki seçenek arasındaki fark**, likidite sağlamanın fiyat hareketi karşısındaki maliyetini görünür kılar. Buradaki hesap, eşit değerli iki varlıkla başlayan, tam aralıklı ve sabit çarpım kullanan 50/50 model içindir. Dar aralık seçilmiş Uniswap v3/v4 pozisyonuna aynı formülü uygulamayın. Pozisyon açma ve kapatma adımlarını [likidite havuzuna katılma rehberinde](https://kriptometa.com/likidite-havuzuna-katilma) ele aldık; burada hesap tablosunu kuruyoruz. ## Önce karşılaştırma tabanını sabitleyin [Impermanent loss](https://kriptometa.com/sozluk/impermanent-loss) başlangıç sermayesine göre zarar demek değildir. Havuz kârda görünürken elde tutma seçeneğinin gerisinde kalabilir. Tersine, iki seçeneğin de değer kaybettiği dönemde havuzun göreli kaybı küçük olsa bile nakit cinsinden zarar büyük olabilir. Hesaba başlamadan giriş tarihini, yatırılan token miktarlarını, o andaki fiyat oranını ve değerlendirme anını kaydedin. Ücret gelirlerini, teşvik ödüllerini ve gas masraflarını ayrı sütunlarda tutun. Aynı para birimini ve aynı fiyat anını kullanmadıkça sonuçlar kıyaslanamaz. ## 1 ETH ve 2.000 USDC ile örnek hesap ETH fiyatının 2.000 USDC olduğu varsayımsal anda 1 ETH ve 2.000 USDC yatırıldığını düşünün. Başlangıç değeri 4.000 USDC, iki tarafın payı %50’dir. USDC’yi hesap birimi olarak kullanıyoruz; banka dolarıyla aynı varlık saymıyoruz. İşlem ücretlerini, ödülleri ve ek yatırımları şimdilik dışarıda bırakıyoruz. Sabit çarpım ilişkisi **x × y = k** olsun. x ETH, y USDC miktarıysa k = 1 × 2.000 = 2.000 olur. ETH fiyatı 4.000 USDC’ye çıkıp havuz fiyatı dış piyasaya uyumlandığında y/x = 4.000 koşuluyla yeni miktarlar hesaplanır. Büyük havuzdaki payınızı, aynı oranda küçültülmüş model gibi düşünebilirsiniz; gerçek havuz yalnız sizin yatırdığınız varlıklardan oluşmak zorunda değildir. Varsayımsal 50/50 model: ücret ve maliyetler hariç | Hesap | Sonuç | |---|---| | Yeni ETH miktarı: √(2.000 / 4.000) | 0,707107 ETH | | Yeni USDC miktarı: √(2.000 × 4.000) | 2.828,427125 USDC | | Havuz payı: ETH × yeni fiyat + USDC | 5.656,85 USDC | | Elde tutma: 1 ETH × 4.000 + 2.000 USDC | 6.000,00 USDC | | Elde tutmaya göre fark | −343,15 USDC; yaklaşık −%5,72 | Havuz değeri ilk 4.000 USDC’nin üstüne çıktı. Yine de tokenları cüzdanda tutmak 343,15 USDC daha fazla değer bırakacaktı. Değer artışı ile alternatiften daha iyi sonuç alma aynı ölçü değil. Tablodaki tutarlar son aşamada yuvarlandı; ara hesapları erken yuvarlamak küçük farklar üretir. ## Fiyat oranıyla kısa formül r, iki token arasındaki son fiyat oranının başlangıç oranına bölünmüş halidir. Yukarıdaki örnekte r = 4.000 / 2.000 = 2. Ücretler hariç göreli fark **2 × √r / (1 + r) − 1** ile bulunur; yüzde için sonuç 100 ile çarpılır. Kayıp büyüklüğünü pozitif yazmak isterseniz baştaki ifadeyi 1’den çıkarın. [Uniswap v2 getiri belgesindeki](https://developers.uniswap.org/docs/protocols/v2/concepts/understanding-returns) rezerv ilişkisi aynı karşılaştırmanın matematik temelini verir. ![1 ETH ve 2.000 USDC için havuz ile elde tutma hesabı: 343,15 USDC fark](https://kriptometa.com/uploads/impermanent-loss-nasil-hesaplanir-havuz-ve-elde-tutma-karsilastirmasi-0dd4e2b23ac6_article.webp)KriptoMeta’nın örnek hesabı: ücretler yokken havuzun ve elde tutmanın aynı başlangıç varlıklarından ulaştığı değerler. Görsel canlı fiyat veya gerçek hesap ekranı değildir. Fiyat oranı değiştikçe elde tutmaya göre kayıp büyüklüğü | Son oran / ilk oran | Göreli fiyat hareketi | Kayıp | |---|---|---| | 0,50 | Yarıya iner | %5,72 | | 0,75 | %25 düşer | %1,03 | | 1,00 | Değişmez | %0,00 | | 1,25 | %25 yükselir | %0,62 | | 1,50 | %50 yükselir | %2,02 | | 2,00 | İkiye katlanır | %5,72 | | 4,00 | Dörde katlanır | %20,00 | %50 düşüş ile %50 yükseliş simetrik değildir; karşılıklı oranlar 0,5 ve 2’dir. İki değişken token kullanıyorsanız tek tokenın dolar değişimine bakmayın. Örneğin A’nın dolar fiyatı ikiye, B’ninki de ikiye katlanırsa A/B oranı değişmez. Modelde impermanent loss sıfır kalabilir; portföyün dolar değeri ise değişir. ## Ücretler ne zaman farkı kapatır? Önce havuzda size kalan swap ücretini bulun. Protokolün toplam hacmi veya uygulamadaki tahmini yıllık oran, sizin kazandığınız tutar değildir. [Otomatik piyasa yapıcı](https://kriptometa.com/sozluk/amm) modeli, havuz payı, aktif aralık ve protokol kesintileri alınan ücreti etkiler. [Uniswap’ın çalışma açıklaması](https://developers.uniswap.org/docs/get-started/concepts/how-uniswap-works) havuz mekanizmasını anlatır; farklı sürümlerin ücret muhasebesi aynı varsayılamaz. Aynı örnekte ücretlerden gelen **400 USDC ek değerin** başlangıç modeline henüz dahil edilmediğini, toplam giriş/çıkış maliyetinin de 20 USDC olduğunu varsayalım. Net değer 5.656,85 + 400 − 20 = 6.036,85 USDC olur. Elde tutmanın 6.000 USDC değerine karşı fark artık +36,85 USDC’dir. Başa baş ücret eşiği 343,15 + 20 = **363,15 USDC** olur. Uygulamada okuduğunuz havuz payı kazanılan ücretleri zaten içeriyorsa 400’ü tekrar eklemeyin. En güvenilir kapanış kaydı, alınabilecek token miktarlarını aynı andaki fiyatlarla değerlemek, henüz dahil olmayan tahsil edilebilir ücretleri eklemek ve maliyetleri düşmektir. [Ethereum gas hesaplayıcısı](https://kriptometa.com/araclar/gas-ucreti-hesaplama) işlem öncesi tahmin sağlar; gerçekleşen masrafı işlem makbuzundan alın. Ethereum dışındaki ağların ücretini aynı hesaplayıcıdan çıkarmayın. ## Formül hangi pozisyonlarda yanıltır? **Dar fiyat aralığı:** v3/v4 pozisyonunda alt ve üst sınır token dağılımını değiştirir. Fiyat aralık dışına çıkınca pozisyon tek varlığa dönüşebilir ve yeniden aralığa girene kadar swap ücreti kazanmaz. [Yoğunlaştırılmış likidite belgesi](https://developers.uniswap.org/docs/get-started/concepts/liquidity-providers/concentrated-liquidity) aralık mantığını açıklar. Alt/üst fiyatı ve güncel token miktarlarını içermeyen 50/50 hesaplayıcı o pozisyon için yeterli değildir. **Farklı eğri veya ağırlık:** stablecoin havuzları, 80/20 ağırlıklı havuzlar ve özel hook kullanan düzenekler aynı denklemle temsil edilemez. [Likidite havuzunun](https://kriptometa.com/sozluk/likidite-havuzu) hangi mekanizmayla fiyat verdiğini doğrulayın. [Stablecoinin hedef değerinden sapması](https://kriptometa.com/sozluk/depeg) da hesap dışı “ufak oynama” sayılmaz; piyasa fiyatlarıyla yeniden değerleme gerekir. **Ek yatırım ve çekimler:** farklı tarihlerde eklediğiniz varlıkları tek başlangıç fiyatına sıkıştırmayın. Her hareketi miktar ve zamanla kaydedip elde tutma karşılığını aynı para akışlarıyla oluşturun. Ödül tokenlarını satılabilir piyasa değeriyle ayrı izleyin; ana havuz tokenıymış gibi r hesabına katmayın. Örneğin [StableSwap eğrisi](https://kriptometa.com/sozluk/stableswap) ayrı fiyatlama modeli kullanır; havuz stablecoin içeriyor diye sabit çarpım sonucu ona taşınmaz. ## Kapanışta hangi sonucu kaydetmeli? KriptoMeta’nın hesapta ayırdığı üç satır şu: ücret hariç göreli fiyat farkı, ücret/ödüller sonrası portföy değeri ve masraflardan sonra elde tutmaya göre net fark. Son satır olumluysa bile sonuç gelecekteki döneme taşınamaz. Fiyat yolu, likidite rekabeti ve işlem hacmi sonraki ücret gelirini değiştirebilir. “Geçici” sözcüğü bekleyince mutlaka düzelecek vaat değildir. Fiyat oranı geri dönebilir veya daha da uzaklaşabilir. Pozisyonu tutma kararı yalnız geçmiş kaybı geri kazanma isteğine değil, mevcut varlık dağılımına, çıkış maliyetine ve kabul ettiğiniz riske dayanmalıdır. ## Sıkça sorulan sorular ### ETH yükselirken impermanent loss oluşması çelişki mi? Hayır. Havuzun toplam değeri artabilir; elde tutulan başlangıç tokenları daha fazla değerlenmişse havuz göreli olarak geride kalır. Nakit kâr ile alternatif maliyeti ayrı ölçülür. ### Fiyat aynı noktaya dönünce bütün masraflar geri gelir mi? Ücretsiz ve tam aralıklı modelde fiyat oranının giriş seviyesine dönmesi göreli fiyat farkını sıfırlar. Ödenmiş gas, protokol kesintisi veya başka varlığın fiyat kaybı otomatik iade edilmez. ### İki hesaplayıcı neden farklı sonuç gösteriyor? Aralık, havuz ağırlığı, fiyat kaynağı, ücretlerin dahil edilmesi ve ölçüm zamanı farklı olabilir. Aynı başlangıç miktarlarıyla aynı koşulları kullanmadan sonuçları karşılaştırmayın. ### Impermanent loss her gün aynı yüzdeyle mi artar? Hayır. Standart formül geçen gün sayısını değil göreli fiyat oranını kullanır. Ücret geliri ise zaman boyunca gerçekleşen işlemlerden etkilenir; günlük sabit kayıp oranı yoktur. ### Pozisyonun yarısını çekmek hesabı değiştirir mi? Çekim anındaki miktarları ve maliyeti ayrı kaydedin. Kalan pozisyonla çekilmiş varlıkları birlikte izlemek gerekir; yalnız kalan bakiyeyi ilk toplam yatırımla kıyaslamak sonucu bozar. ### Vergi sonrası getiriyi aynı formül verir mi? Hayır. Formül ekonomik fiyat farkını ölçer. Vergilendirme ülkeye, işlemin niteliğine ve kayıt yöntemine bağlıdır; ücretler dahil portföy hesabı da tek başına vergi hesabı değildir.