ABD’den Kuzey Kore ağına yaptırım: Sekiz kripto adresi

ABD Hazine Bakanlığı, sahte kimliklerle iş bulan Kuzey Koreli bilişim çalışanlarını ve gelirlerini aktaran aracıları hedef aldı. Listeye üç Ethereum ve beş Tron adresi girdi; açıklanan tutarlar farklı dönemleri ve faaliyetleri kapsıyor.

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 28 Ekim’de 10 kişi ve bir kuruluşu Kuzey Koreli bilişim çalışanlarına destek verdikleri gerekçesiyle yaptırım listesine aldı. Hazine’nin açıklamasına göre çalışanlar, sahte belgeler ve çalıntı kimliklerle ABD ve müttefik ülkelerdeki şirketlerde iş buluyor; rejim, ücretlerin büyük bölümünü kitle imha silahları ve balistik füze programlarına aktarıyor. Listede ekip yöneticileri, çalışanlar ve kazançlarını aktaran aracılar yer alıyor.

Bakanlığa göre ağlar, kripto para transferlerinden, para aklama yöntemlerinden ve yapay zekâ araçlarından yararlanıyor. Bazı çalışanlar şirket sistemlerine zararlı yazılım yerleştiriyor ve hassas ya da şirkete ait bilgileri dışarı çıkarıyor. Hazine, rejimin bilişim çalışanlarının ücretlerinden yüz milyonlarca dolar elde ettiğini belirtiyor.

Rusya’daki aracılar ne yaptı?

Rus vatandaşı Vitold Viktorovich Obertas, Hazine’ye göre Kuzey Koreli yetkililer adına para çevirdi ve aktardı. Destek verdiği yapılar arasında 12 Mart 2026’da yaptırım uygulanan Amnokgang da bulunuyor. Diğer Rus aracı Ilya Aleksandrovich Boykov ise Alis adlı bilişim ekibine kripto para takası ve dönüşümü yaptı, kripto işlemlerini izledi ve lojistik destek sağladı.

Hazine’ye göre Kim Ki Hyok, Rusya’daki Alis ekibini yönetiyor ve çalışanların belirlenen gelir hedeflerine ulaşmasını sağlıyor. Kim Hyo Dong da Rusya’da Chinyong’a bağlı başka bir ekibi yönetiyor, lojistik destek sağlıyor ve yaptırımlardan kaçınmaya çalışıyor. OFAC, Alis’i Mart 2024’te, bağlı olduğu Chinyong’u ise Mayıs 2023’te yaptırım listesine almıştı.

Yaptırım uygulanan tek kuruluş, Rusya’da faaliyet gösteren First Financial and Technical Development Center (FFTDC). Bakanlığa göre Kuzey Kore’nin en az 2024’ten beri kontrol ettiği merkez, eğitimli bilişim çalışanlarını Rusya’ya gönderdi. Bu çalışanlar Kuzey Kore hükümeti adına birkaç milyon dolar kazandı; gelişmiş yapay zekâ araçları ve karmaşık kripto transferlerini de içeren para aklama yöntemleri kullandı. Merkezle bağlantılı altı çalışan da listede yer alıyor: Kim Kyong Ju, Ri Thae Chol, So Hyong Jin, Han Yu Song, Kim Sung Gwan ve Hyon Se Il. OFAC, 13722 sayılı başkanlık kararnamesi uyarınca merkezi Kuzey Kore’den işçi gönderilmesindeki rolü, altı çalışanı ise merkeze destek verdikleri gerekçesiyle listeye aldı. İki Rus aracıya ve iki ekip yöneticisine 13687 sayılı kararname uyarınca yaptırım uyguladı.

Hazine, Kim Hyo Dong’un aktarılmasına yardım ettiği mali varlıkların tamamını kripto para olarak tanımlamıyor. Tablodaki para işlemleri ve çalışanların kazançları farklı dönemlere ait. Aynı işlem birden fazla tutara dahil olabileceği için rakamları toplayarak toplam para miktarını hesaplamak mümkün değil. Bakanlık, bu kararla fiilen dondurulan para miktarını veya adreslerin güncel bakiyelerini açıklamadı.

Dokuz adres kaydı neden sekiz ayrı adres ediyor?

OFAC, 28 Ekim tarihli SDN güncellemesinde Boykov, Obertas ve Kim Ki Hyok ile ilişkilendirdiği cüzdan adreslerini de yayımladı. Boykov’un kaydında iki Ethereum ve iki Tron, Obertas’ın kaydında bir Ethereum ve üç Tron, Kim Ki Hyok’un kaydında ise bir Ethereum adresi bulunuyor. Boykov ile Obertas’a bağlanan Ethereum adreslerinden biri aynı olduğundan listede toplam üç ayrı Ethereum ve beş ayrı Tron adresi var.

OFAC, adresleri listedeki kişileri tanımlamak için kullanıyor. Kurum, sekiz adresin her biri için mağdur sayısı veya 28 Ekim’de gerçekleşen transfer tutarı açıklamadı. Aynı günün SDN duyurusunda Ruanda ile ilgili iki kuruluş da yer alıyor; onlar Kuzey Kore kararının 10 kişi ve bir kuruluşluk kapsamına dahil değil.

Yaptırım ve kripto varlık blokesi nasıl uygulanıyor?

OFAC, listelenenlerin ABD’deki malvarlığını ve bu varlıklar üzerindeki haklarını bloke ediyor. ABD kişilerinin elinde ya da kontrolünde bulunan varlıklar da kapsama giriyor ve OFAC’a bildirilmesi gerekiyor. Malvarlığı bloke edilen kişilerin tek başına ya da birlikte, doğrudan veya dolaylı en az yüzde 50 pay sahibi olduğu şirketlerin varlıkları da bloke edilir. Genel veya özel bir izin ya da istisna yoksa ABD kişileri bu varlıklarla işlem yapamaz; ABD içinde gerçekleşen veya ABD üzerinden geçen işlemler de yasak kapsamına girer.

OFAC, kripto varlık blokesiyle ilgili açıklamasında, varlığı elinde tutan ABD kişisinden bütün tarafların erişimini kesmesini istiyor. Şirket, cüzdanları ayrı ayrı bloke edebilir veya bloke kripto paraları ortak bir cüzdanda toplayabilir. Her iki yöntemde de varlıklar, yalnızca OFAC’ın izniyle veya blokeye neden olan yasak kalktığında sahibine geri verilebilir.

Kripto varlıkların dolar gibi itibari paraya çevrilmesi veya faiz getiren bir hesapta tutulması zorunlu değil. Varlığı elinde tutan kişi veya kuruluş, blokeyi 10 iş günü içinde OFAC’a bildirmeli ve bloke sürdükçe her yıl rapor vermeli. OFAC, 26 Ekim 2026’da güncellediği bloke ve raporlama açıklamalarında da 15 Ekim 2021 tarihli kripto rehberine yönlendiriyor.

Hazine, listedeki kişilerle belirli işlemleri yapan finansal kuruluşların ve diğer tarafların da yaptırıma uğrayabileceği uyarısında bulunuyor. ABD dışındaki kişiler de ABD kişilerinin yasağı ihlal etmesine neden olamaz veya yasağı aşmaya yönelik işlemlere katılamaz. Karar idari yaptırım niteliğinde; bir ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmü içermiyor.

FBI işverenlere hangi kontrolleri öneriyor?

Hazine, yeni duyuruda FBI’ın 23 Ocak 2025 tarihli bilişim çalışanı uyarısına da yönlendiriyor. FBI, kimlikleri ortaya çıkan bazı Kuzey Koreli çalışanların çaldıkları şirket verileri ve kaynak kodlarıyla şantaj yaptığını, bazı olaylarda kodları kamuya açtığını bildirmişti. Kurum, işverenlerden görüşmede, işe girişte ve çalışma boyunca kimliği doğrulamalarını; sistem erişimini çalışanın işi için gerekenlerle sınırlamalarını; olağandışı uzak bağlantıları ve şirket dışına veri aktarımını izlemelerini istiyor.

FBI, görüşmelerde yapay zekâ ve yüz değiştirme araçlarının kullanıldığını da gözlemlediğini belirtiyor. İşverenlere özgeçmişleri karşılaştırmalarını, adres veya ödeme platformu değişikliklerini izlemelerini ve farklı adaylarda aynı telefon ya da e-posta adresinin kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmelerini öneriyor. Uyarı, 28 Ekim kararından önce yayımlanmış genel güvenlik rehberi; bugünkü listedeki her kişi için ayrı bir veri hırsızlığı olayını kanıtlamıyor.

OFAC’ın 28 Ağustos 2023 tarihli eğitim videosunda 5.33’te başlayan bloke bölümü genel mekanizmayı açıklıyor. Eski tarihli kayıt yalnızca eğitim amaçlı; güncel kararın ve kripto varlıkların tutulmasının koşulları yukarıdaki OFAC kaynaklarında açıklanıyor.

Hazine’nin 28 Ekim saat 17.35 TSİ’deki X duyurusu da 10 kişi ve bir kuruluşun yaptırıma alındığını bildiriyor ve resmî açıklamaya yönlendiriyor.