Kripto para sözlüğü

Aave nedir?

Aave, kripto varlıkların havuzlara arz edildiği ve uygun teminat karşılığında borç alınabildiği DeFi protokolüdür. AAVE ise protokolün yönetişim tokenıdır.

Akıllı sözleşme nedir?

Akıllı sözleşmeler zincir üstü işlemleri kodla yürütür. Takas, teminat ve token yönetiminde kullanılır; otomatik işleyiş, hatasızlık veya güvenlik garantisi vermez.

Aktif ve pasif fon yönetimi nedir?

Aktif fon yönetiminde yönetici, fonun amacı ve kuralları içinde yatırım seçimleri yapar. Pasif yönetim belirlenen endeksin performansını izlemeyi hedefler.

Altcoin nedir?

Altcoin etiketi, aynı teknoloji veya aynı risk anlamına gelmez. Terimin nerede geniş, nerede dar kullanıldığını bilmek piyasa anlatımını okumayı kolaylaştırır.

AMM (otomatik piyasa yapıcı) nedir?

AMM, havuz rezervleri ve sözleşme kuralları üzerinden takas fiyatlayan otomatik piyasa yapıcı modelidir.

AUM (yönetilen varlık büyüklüğü) nedir?

AUM, kurumun müşteriler adına yönettiği varlıkların piyasa değeridir. Şirketin geliri, piyasa değeri veya yöneticinin kişisel servetiyle aynı ölçü değildir.

Binance nedir?

Binance, kullanıcıların hesap bakiyeleriyle kripto varlık alıp satabildiği merkezi bir platformdur. Borsa, BNB tokenı ve kişisel cüzdan aynı kavramı ifade etmez.

Bitcoin (BTC) nedir?

Bitcoin, merkezi ihraççı olmadan transfer kayıtlarını doğrulayan ağın adıdır; BTC ise ağın yerel para birimidir.

Bitcoin halving nedir?

Bitcoin halving, her 210.000 blokta yeni BTC üretim sübvansiyonunun yarıya inmesidir; işlem ücretlerini aynı oranda azaltmaz.

Blok gezgini nedir?

Blok gezgini, işlem ve adres kayıtlarını okunabilir biçimde gösteren arama aracıdır. Varlık tutmaz; transferi geri alma yetkisi yoktur.

Blok zinciri (blockchain) nedir?

Blok zinciri, kayıtları birbirine bağlı bloklarda tutan altyapıdır. Kripto para bu altyapının kullanım alanlarından biridir; ikisi aynı kavramı anlatmaz.

Chainlink (LINK) nedir?

Chainlink ağının sunduğu hizmetlerle LINK tokenının görevini ayıran kısa tanım ve kredi teminatı örneği.

Coin ve token nedir? Aralarındaki fark

Coin ve token farkı, kripto varlığın hangi ağda ve hangi rolle çalıştığıyla ilgilidir. İki adlandırma günlük dilde birbirinin yerine kullanılsa da teknik ayrım, varlığın güvenliğini veya değerini tek başına göstermez.

Coinbase nedir?

Coinbase kripto alım satımı ve merkezi hesapta saklama sağlayan platformdur. Advanced işlem arayüzüdür; self-custody cüzdanla aynı sorumluluğu taşımaz.

Custodial ve non-custodial cüzdan ne demek?

Cüzdan türlerini ayırırken uygulamanın nerede çalıştığı kadar anahtarı kimin yönettiğine bakılır. Sorumluluk modeli, erişim kaybında hangi yolun izleneceğini değiştirir.

Cüzdan adresi nedir?

Adres, kripto alırken paylaştığınız tanımlayıcıdır. Bakiyeyi yönetme yetkisi ise adresin kendisinden gelmez.

DAO nedir?

DAO, ortak amaç çevresinde karar ve kaynak yönetimini kurallarla düzenleyen topluluk modelidir. Oylama hakkı, hazineyi hareket ettirme yetkisiyle aynı değildir.

dApp nedir?

dApp, uygulama arayüzünü merkeziyetsiz ağdaki programlarla birleştirir. Ziyaret edilen site ile blockchain’de çalışan kod ayrı katmanlardır; uygulamanın her parçası aynı ölçüde merkeziyetsiz olmayabilir.

Data availability nedir?

Data availability, gerekli veriye erişim koşuludur. Hesabın doğruluğunu veya verinin sonsuza kadar arşivleneceğini tek başına anlatmaz.

DeFi nedir?

DeFi, takas ve borç havuzları gibi finansal uygulamaların akıllı sözleşmeler üzerinden yürütülmesini anlatır. İşlemi kodun yürütmesi, tüm aracılık ve risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

DeFi’de teminat ve health factor nedir?

Health factor, Aave gibi bazı DeFi borç protokollerinde teminatın tasfiye sınırına göre borcu ne kadar karşıladığını gösteren orandır.

DeFiLlama nedir?

DeFiLlama, farklı DeFi protokollerinin ölçümlerini ortak panellerde sunar. Veriyi görmek ile varlık üzerinde işlem yapmak ayrı işlevlerdir.

Depeg nedir?

Depeg, stablecoin gibi bir varlığın piyasa fiyatının bağlı olduğu hedef değerden ayrılmasıdır. Sapma aşağı veya yukarı yönde olabilir; nedenini anlamak için fiyatın oluştuğu piyasa da incelenir.

Dolar endeksi (DXY) nedir?

DXY, ABD dolarının seçili altı para biriminden oluşan sepet karşısındaki nominal değerini gösteren endekstir.

Dolaşımdaki, toplam ve maksimum arz ne demek?

Kriptoda arz türleri aynı miktarı ölçmez: piyasada erişilebilir bakiye, üretilmiş toplam ve olası üst sınır ayrı tutulur. Arz rakamını okurken hangi tanımın ve hangi tarihin kullanıldığına bakılır.

Dune Analytics nedir?

Dune Analytics, blok zinciri verilerini sorgular, tablolar ve grafikler üzerinden araştırmaya yarayan platformdur.

EIP nedir? Ethereum geliştirme önerileri

EIP, Ethereum Improvement Proposal ifadesinin kısaltmasıdır. Ethereum’a ilişkin teknik önerileri ve standartları ortak biçimde tartışmaya açar.

ENS nedir?

ENS (Ethereum Name Service), okunabilir adları kripto adresleri ve başka kayıtlarla eşleştiren adlandırma sistemidir. .eth adı cüzdanın kendisi değildir; doğru kayda ulaşmayı kolaylaştırır.

Ethereum ve Ether (ETH) nedir?

Ethereum, uygulamaların çalıştığı ağ; ether (ETH), ağın yerel varlığıdır. İkisini ayırmak işlem ücretini, token transferini ve stakingin rolünü anlamayı kolaylaştırır.

Etherscan nedir?

Etherscan, Ethereum işlemlerini ve adreslerini sorgulamak için kullanılan blok gezginidir. Cüzdan hizmeti sunmaz; kayıtlardaki durumu, ücretleri ve token hareketlerini gösterir.

Exodus nedir?

Exodus, anahtarları kullanıcının yönettiği kripto cüzdan yazılımıdır. Uygulama, zincirdeki bakiye ve borsa hesabı arasındaki farkı ETH örneğiyle açıklıyoruz.

GameFi ve play-to-earn ne demek?

GameFi, oyunların token ve dijital varlıklarla kurduğu ekonomik yapıyı anlatır. Play-to-earn ise oynama karşılığında ödül kazanma modelidir; her ödül nakit veya garanti gelir değildir.

Gas ve ağ ücreti nedir?

Gas ücreti nedir sorusu, hesaplama miktarıyla ödenen kripto tutarını ayırarak yanıtlanır. Gas, işin ölçüsüdür; ağ ücreti ise o işin maliyetidir.

Impermanent loss (geçici kayıp) nedir?

Impermanent loss, havuzdaki pozisyon ile aynı başlangıç tokenlarını elde tutmanın değeri arasındaki fiyat hareketinden doğan farktır; doğrudan para zararını ölçmez.

İşlem kimliği (TXID) nedir?

TXID, blok zinciri işlemini bulmak için kullanılan kimliktir. Cüzdan adresiyle karıştırılmaz; kimliğin oluşması transferin onaylandığı anlamına gelmez.

İtibari para (fiat para) nedir?

TL bakiyesi ile TL karşılığı gösterilen stablecoin aynı varlık değildir. Fiat para tanımını kısa banka hesabı örneğiyle ayırıyoruz.

Katman 2 ve rollup nedir?

Katman 2 ve rollup, ana zincirin işlem yükünü azaltırken veri yayını ile doğrulama ilişkisini korumayı amaçlar. Güvenlik koşulları ağın tasarımına bağlıdır.

Korelasyon nedir?

Korelasyon, iki veri dizisinin birlikte hareketini ölçer. Aynı yönde hareket, tek başına neden–sonuç ilişkisi veya işlem fırsatı kanıtı değildir.

Kraken nedir?

Kraken, merkezi kripto borsasıdır; Kraken Pro, emir defteri üzerinden daha ayrıntılı işlem kontrolleri sunan arayüzüdür.

Kripto para cüzdanı nedir?

Telefondaki uygulama, blok zincirindeki bakiye ve işlem imzası aynı şey değildir. Cüzdan kavramı bu üçü arasındaki bağlantıyı kurar.

Kripto para nedir?

Kripto para, kayıtları bir blok zinciri ağında tutulan, aktarımı kriptografik yöntemlerle doğrulanan dijital varlıklar için kullanılan genel bir addır.

Kripto varlık hizmet sağlayıcı (KVHS) nedir?

Kripto varlık hizmet sağlayıcı (KVHS), müşterilere kripto varlıklarla ilgili profesyonel hizmet sunan kuruluşlar için kullanılan üst kavramdır; yalnız alım satım borsasını anlatmaz.

Kriptoda likidasyon nedir?

Likidasyon, risk sınırı aşıldığında borç veya kaldıraçlı pozisyonun protokol ya da platform kurallarıyla zorunlu tasfiye edilmesidir.

Kuadratik fonlama (quadratic funding) nedir?

Kuadratik fonlama, projelere ayrılan eşleştirme desteğinde bağış miktarı kadar desteğin kaç ayrı kişiden geldiğini de hesaba katan finansman yöntemidir.

KYC ve AML nedir?

KYC, müşteriyi tanıma ve kimliğini doğrulama süreçlerini ifade eder. AML, suç gelirlerinin aklanmasını önlemeye yönelik daha geniş politika ve kontroller bütünüdür.

Lido nedir?

Lido’nun ortak Ethereum havuzu, stETH ve wstETH ile stake payını temsil eder. LDO ise ayrı yönetişim hakları taşır; token adları aynı ekonomik hakkı anlatmaz.

Likidite havuzu nedir?

Likidite havuzu, işlemleri karşılamak için akıllı sözleşmede tutulan varlık rezervidir. Sağlayıcı, belirli kurallarla havuza varlık ekleyip ücret geliri elde edebilir.

Likit staking nedir?

Likit staking, stake payını aktarılabilir tokenla temsil eder. Protokoldeki varlık karşılığı ile piyasada elde edilebilecek satış tutarı aynı olmak zorunda değildir.

Maker ve taker nedir?

Maker emir defterine likidite ekleyen, taker ise mevcut likiditeyle hemen eşleşen işlem tarafıdır. Ayrım, yalnız emrin adına göre yapılmaz.

Memo ve destination tag nedir?

Ortak yatırma adresinde hesap ayrımı için ek bilgi gerekebilir. Memo veya tag, alıcı adresine eşlik eder; onun yerine geçmez.

Merkezi kripto borsası (CEX) nedir?

Alım ekranındaki bakiye ile blockchain üzerindeki kişisel cüzdan farklı kayıt ve yetki düzenlerine dayanır. CEX tanımı, aradaki şirketin rolünü açıklar.

MetaMask nedir?

MetaMask, desteklediği blokzincirlerdeki hesapları yönetmek ve kripto uygulamalarına bağlanmak için kullanılan cüzdan arayüzüdür.

NFT nedir?

NFT, blok zincirinde kimliği ayrı izlenen token türüdür. Token sahipliği, ilişkili görselin dosyasını veya bütün kullanım haklarını otomatik olarak devretmez.

NFT telif ücreti (royalty) nedir?

NFT telif ücreti veya creator royalty, satış bedelinden yaratıcıya ya da belirlenen alıcıya ayrılan paydır. Ödeme şartı sözleşmeye ve satış platformuna bağlıdır.

Oltalama (phishing) nedir?

Oltalama, güvenilir kişi veya hizmet taklidiyle gizli bilgi, ödeme ya da işlem onayı almaya çalışan aldatma yöntemidir.

Oracle nedir? Blok zincirine dış veri nasıl ulaşır?

Oracle, zincir dışı bilgiyi akıllı sözleşmeye taşır; taşınan bilginin doğruluğu ayrı bir güven sorusudur.

Özel anahtar nedir?

Kriptoda adres paylaşılabilir, işlem imzalayan sır ise paylaşılmaz. Özel anahtar bu yetki ayrımının merkezindedir.

PancakeSwap nedir?

PancakeSwap, desteklediği blockchain ağlarında token takası ve likidite işlemleri sunan DeFi protokolüdür. Web arayüzü, protokol sözleşmeleri ve CAKE tokenı ayrı kavramlardır.

Phantom cüzdan nedir?

Phantom, farklı blokzincir hesaplarını aynı uygulamada izlemeyi sağlar. Tek cüzdan görünümü, bütün varlıkların aynı ağda olduğu anlamına gelmez.

Price impact (fiyat etkisi) nedir?

Fiyat etkisi, işlemin büyüklüğünün mevcut likiditeye göre ne kadar fiyat hareketi yarattığını anlatır.

Proof of History (PoH) nedir?

Proof of History, kayıtlardaki sıralamayı doğrulanabilir hale getirir. Ağ katılımcılarının hangi kaydı kabul edeceği ise ayrı mutabakat görevidir.

Proof of Reserves nedir?

Proof of Reserves, kripto platformunun açıkladığı rezerv varlıklarını belirli bir tarihte doğrulamaya yönelik yöntemlerin ortak adıdır. Kapsamı rapora göre değişir; tam finansal denetimle aynı değildir.

Proof of Stake (PoS) nedir?

Proof of Stake, ağdaki doğrulama görevlerini ekonomik teminatla ilişkilendirir. Cüzdanda varlık tutmak, delegasyon yapmak ve doğrulayıcı işletmek farklı katılım biçimleridir.

Proof of Work (iş ispatı) nedir?

Proof of Work, blok önerisinin hesaplama emeğiyle desteklendiği mekanizmadır; Bitcoin’de madenciler ve tam düğümler farklı görev üstlenir.

Quorum nedir? DAO oylamalarında katılım eşiği

Quorum, kararın geçerli sayılması için gereken asgari katılım eşiğidir. Oy veren kişi sayısı, oy gücü veya farklı sayım kuralıyla tanımlanabilir.

Reel faiz nedir?

Reel faiz, nominal faizin enflasyon etkisinden arındırılmış karşılığıdır. Kullanılan enflasyonun gerçekleşmiş mi beklenen mi olduğu sonucu değiştirir.

Rug pull nedir?

Rug pull, proje tarafının topladığı fonları veya işlem likiditesini çekerek katılımcıları zarara uğrattığı dolandırıcılık biçimleri için kullanılan terimdir.

RWA ve tokenizasyon nedir?

RWA, zincir dışındaki finansal veya fiziksel varlıklarla ilişkili hakları ifade eden kripto terimidir. Tokenizasyon, varlık veya hakkın dijital tokenla temsil edilmesidir.

SafePal nedir?

SafePal; uygulama, donanım cüzdanı ve SFP tokenı olarak farklı kavramlarla karşılaşılabilen ürün ailesidir. İmzanın nerede atıldığına odaklanan örnek ayrımı netleştiriyor.

Seed phrase nedir?

Kurtarma kelimeleri bir giriş şifresinin farklı yazımı değildir. Cihaz değişse bile anahtarlara erişimi yeniden kurabilen bir sır taşırlar.

Slippage (fiyat kayması) nedir?

Fiyat kayması gerçekleşen takas sonucuyla ilgilidir; tolerans ise işlem öncesinde kabul edilen sınırdır.

Snapshot nedir?

Snapshot, topluluk tekliflerini ve oy sonuçlarını bir araya getirir. Oy ağırlığının hesabı ile kabul edilen kararın uygulanması ayrı kurallara bağlıdır.

Solana (SOL) nedir?

Solana ağını SOL varlığından ayırmak, cüzdandaki bakiyeyi ve ağda çıkarılan tokenları doğru okumayı sağlar. Aynı altyapıyı kullanmaları aynı varlık oldukları anlamına gelmez.

Spot Bitcoin ETF nedir?

Spot Bitcoin ETF, BTC fiyatını dayanak Bitcoin tutarak izlemeyi amaçlayan borsada işlem gören üründür; pay almak doğrudan BTC saklamak değildir.

Spread nedir? Alış ve satış fiyatı arasındaki fark

Emir defterindeki spread, en iyi satış teklifi ile en iyi alış teklifi arasındaki farktır. Aracı kurumun tek fiyatlı teklifine eklediği pay için de aynı sözcük kullanılabilir.

Stablecoin nedir?

Stablecoin, belirli bir para birimini veya varlığı izlemeyi hedefleyen kripto varlıktır. “Sabit coin” adı, fiyatın her koşulda sabit kalacağı anlamına gelmez.

Staking nedir?

Staking, proof-of-stake ağının doğrulanmasına varlık bağlayarak katılmaktır. Ödül, ceza ve çekim koşulları ağ kurallarına bağlıdır; her getirili ürün staking değildir.

The Sandbox nedir?

The Sandbox, dijital oyunlar ve üretici araçları çevresinde gelişen ekosistemdir. Studio, SAND ve LAND farklı işlevlere sahiptir; aynı isim altında bulunmaları aynı kullanım hakkını vermez.

Token ağı ve token standardı ne demek?

Ağ, işlemin kaydedildiği ortamı; standart, token sözleşmesinin nasıl çalıştığını anlatır. Transfer ekranında benzer etiketler görmek ikisini aynı yapmaz.

Token izni (approval) nedir?

Token izni, belirli adrese hesabınızdaki tokenları limit dahilinde kullanma yetkisi verir. Bakiye, cüzdan bağlantısı ve harcama yetkisi farklı kavramlardır.

Token yakımı nedir?

Token yakımı, kripto varlığın belirli miktarını kalıcı olarak kullanım dışına çıkarmayı amaçlar. Nasıl uygulandığı ve aynı dönemde yeni token üretilip üretilmediği, arz üzerindeki sonucu belirler.

Tokenomics nedir?

Tokenomics, kripto varlığın ekonomik tasarımını anlatır. Arzın nasıl oluştuğu, kimlere dağıtıldığı ve tokenın hangi kullanım için gerekli olduğu bu kavramın parçalarıdır.

Trust Wallet nedir?

Trust Wallet uygulaması, zincirdeki varlık kaydı ve TWT tokenı farklı şeylerdir. Cüzdanın işlevini anlamak için önce aralarındaki ayrımı kurmak gerekir.

TVL (toplam kilitli değer) nedir?

TVL artışı her zaman yeni para girişi değildir. Varlık miktarı, fiyat ve ölçüm kapsamı birlikte sonucu belirler.

Uniswap nedir?

Uniswap adı protokol, uygulama ve UNI tokenı için farklı bağlamlarda kullanılır. Rollerini ayırmak, takas hizmetiyle yatırım varlığını karıştırmayı önler.

Volatilite nedir?

Volatilite, fiyatın belirli dönemde ne ölçüde dalgalandığını anlatır; yükseliş veya düşüş yönünü tek başına söylemez.

Wash trading nedir?

Wash trading, bağımsız ekonomik talep oluşturmadan alım satım yapılıyormuş izlenimi veren işlemlerdir. Yüksek görünen hacim gerçek alıcı ilgisini temsil etmeyebilir.

Whitepaper nedir?

Whitepaper, kripto projesinin çözmek istediği sorunu ve önerdiği teknik tasarımı açıklayan belgedir. Yazılı hedeflerin hayata geçtiğini tek başına kanıtlamaz.

Yönetişim tokenı nedir?

Yönetişim tokenı, bir projenin karar süreçlerinde tanımlı haklar sağlayabilir. Oy gücü, güncel bakiyenin yanında delegasyon ve ölçüm anına bağlı olabilir.

Zero-knowledge proof nedir?

Zero-knowledge proof, gizli bilgiyi açmadan bir koşulun sağlandığını gösterebilir. Kanıtın doğruladığı iddia ile uygulamanın sunduğu gizlilik ayrı incelenir.