Akıllı sözleşme nedir?

Akıllı sözleşme, blockchain üzerinde kodu ve durumu bulunan, kendisine gönderilen işlem veya çağrıları tanımlı kurallarla işleyen programdır. Ethereum'da adresi vardır; kullanıcılar ve başka sözleşmeler onun işlevlerini çağırabilir. İsmi hukuki sözleşmeyi çağrıştırsa da her akıllı sözleşme hukuki anlaşma değildir.

Akıllı sözleşme nasıl çalışır?

Basitleştirilmiş takas örneğinde kullanıcı, kabul edeceği en düşük çıktı miktarını belirler. Sözleşme kuralları sağlanıyorsa takas gerçekleşir; sağlanmıyorsa işlem başarısız olabilir. Ağda yürütülen başarısız işlem için de ücret ödenebilir.

Programın bulunması, saat gelince kendi kendine harekete geçeceği anlamına gelmez. Kodun çalışmasını uygun işlem veya çağrı tetikler. Zincire gönderilen işlemlerin sonuçları blok zinciri kayıtlarına yansır; merkezi uygulamadaki müşteri temsilcisi gibi keyfi karar veren görevli yoktur.

Kod hangi güvenceleri vermez?

Sözleşme kendi başına internetten fiyat veya maç sonucu okuyamaz; dış veri için oracle gibi aktarım mekanizmalarına ihtiyaç duyar. Hatalı kod, yanlış dış veri veya geniş yönetici yetkileri kullanıcıya zarar verebilir. “Kod çalışıyor” ile “işlem güvenli” aynı hüküm değildir.

Bazı sistemlerde proxy gibi tasarımlarla kullanılan mantık güncellenebilir. O yüzden yalnız görünür sözleşme adresine değil, değişiklik yetkisinin kimde olduğuna da bakılır. Ethereum'un yükseltme belgeleri farklı yöntemleri açıklar.

Kayıt ve kod ekranlarının neleri gösterdiği Etherscan incelemesinde; takas ve diğer uygulama örnekleri kripto para kullanım alanları rehberinde ele alınıyor.

Örnek

Varsayımsal takasta Ayşe, 10 USDC karşılığında en az 9,5 örnek token almak istiyor olsun. Takas sözleşmesi, diğer koşullar da sağlanıyorsa 9,8 tokenlık çıktıyı kabul eder; çıktı 9,4 tokenda kalırsa alt sınır sağlanmadığı için takası geri çevirir. Sınırı o sırada onaylayan görevli yoktur: önceden yazılmış kod kontrolü yapar. Ağda yürütülüp geri çevrilen işlem yine gas ücreti doğurabilir.