İran’daki değer kaybının boyutunu tek başına rekor kur anlatmıyor. Döviz bürolarından derlenen veriler, aynı dolar tutarı için gereken yerel paranın bir günde nasıl arttığını da gösteriyor.
İran riyali, 29 Eylül’de dolar karşısında yeni bir dip gördü. Associated Press’in haberine göre Tahran’daki döviz piyasasında bir dolar için 2,5 milyon riyalin üzerinde ödeme yapıldı. Rekor seviye, yaptırımlar ve petrol gelirleri üzerindeki baskı sürerken yerel paranın satın alma gücündeki aşınmayı yeniden gündeme taşıdı.
Doların tümen fiyatı bir günde yüzde 4,4 arttı
Haberdeki eşiği, kur verisinin asıl sağlayıcısından da kontrol ettik. Bonbast’ın tarih seçilerek açılan arşivinde doların satış fiyatı 28 Eylül için 245.000, 29 Eylül için 255.800 tümen görünüyor. İki kayıt arasındaki fark 10.800 tümen; doların yerel para cinsinden fiyatı yaklaşık yüzde 4,4 yükselmiş durumda.
| Tarih | 1 dolar / tümen | Riyal karşılığı |
|---|---|---|
| 28 Eylül 2026 | 245.000 | 2.450.000 |
| 29 Eylül 2026 | 255.800 | 2.558.000 |
Yüzde 4,4, doların tümen cinsinden fiyatındaki artışı ifade ediyor; riyalin dolar cinsinden kayıp oranıyla aynı hesap değil. Tablodaki değerler tarihli arşiv kayıtlarıdır, 30 Eylül için canlı işlem fiyatı veya gün içi zirve olarak okunmamalı.
Riyal ile tümeni karıştırmak rakamı on kat değiştiriyor
Bonbast, veri yöntemini açıkladığı sayfada kurları Tahran’daki döviz bürolarından aldığını ve fiyatları tümen cinsinden gösterdiğini belirtiyor. İran’ın resmî para birimi riyal olsa da günlük fiyatlamada tümen kullanılıyor: 1 tümen, 10 riyale eşit.
255.800 tümen, 255.800 riyal değil. Bonbast kaydını riyale çevirdiğimizde doların karşılığı 2.558.000 oluyor. Serbest piyasa kotasyonunu farklı amaçlarla uygulanan resmî döviz kurlarıyla karşılaştırırken hem birimi hem piyasa türünü eşlemek gerekiyor.
Alış ve satış fiyatı arasındaki makas da karşılaştırmayı etkiliyor. Haberde aynı veri serisini karşılaştırmak için satış sütunu kullanıldı; komisyon, işlem büyüklüğü veya başka bir döviz bürosunun fiyatı hesaplamaya dahil edilmedi. Farklı ekranlardaki rakamlar, aynı anda ve aynı koşullarda işlem yapılabileceği anlamına gelmiyor.
The Siasat Daily’nin 29 Eylül tarihli kur haberini X’te görüntüle
Gönderi, açtığınızda X üzerinden yüklenir.
Kur baskısı ithalatın maliyetini artırıyor
AP, uzun süredir devam eden yaptırımlara ek olarak İran petrolüne yönelik ABD deniz ablukasının ve savaş dönemindeki yeni yaptırımların ekonomi üzerindeki baskıyı ağırlaştırdığını aktarıyor. Ajansın haberindeki döviz rekoru, tek başına yeni bir resmî devalüasyon kararı anlamına gelmiyor; serbest piyasada yerel paranın değer kaybını gösteriyor.
Dolarla ödenen bir ithalat faturasında, döviz fiyatı yükseldiğinde aynı mal için daha fazla yerel para gerekiyor. Maliyetin raf fiyatına ne ölçüde ve ne zaman yansıyacağı ise stok, sözleşme ve fiyatlama koşullarına bağlı. Doların bir günlük yükselişi bu nedenle tüketici enflasyonunun aynı oranda arttığını göstermiyor.
