Altın ve diğer rezerv varlıkları küçülürken nakit, mevduat ve menkul kıymetler arttı. Merkez bankasına göre kalan tutar 6,3 aylık ithalat ve ilgili ödemeleri karşılıyor.
Filipinler’in brüt uluslararası rezervleri eylül sonunda 99,997 milyar dolara geriledi. Ağustostaki 104,846 milyar dolarla karşılaştırıldığında düşüş yaklaşık 4,85 milyar dolar, yani yüzde 4,6 oldu. Filipinler Merkez Bankası’nın (BSP) öncü verisi, bir önceki ay görülen artışın geri verildiğini gösteriyor.
BSP’nin açıklaması azalmayı dört etkene bağlıyor: bankanın net döviz işlemleri, altın ve yabancı para cinsinden varlıklardaki değerleme kayıpları, hükümetin dış borç ödemeleri için mevduatını kullanması ve diğer net döviz çekişleri. Dolayısıyla rezervdeki değişim yalnız piyasaya satılan dolar miktarından oluşmuyor.
Rezervin hangi kalemleri azaldı?
Açıklamaya eklenen ayrıntılı tablo, kalemlerin aynı yönde hareket etmediğini ortaya koyuyor. Tutar olarak en büyük düşüş, 15,47 milyar dolardan yaklaşık 10 milyar dolara inen diğer rezerv varlıklarında. Altının dolar cinsinden değeri de 1,29 milyar dolar azaldı. Buna karşılık nakit ve mevduat yaklaşık iki katına çıkarken menkul kıymet portföyü sınırlı arttı.
| Kalem | Ağustos 2026 | Eylül 2026* |
|---|---|---|
| Altın | 19,109 | 17,822 |
| Menkul kıymetler | 64,043 | 64,439 |
| Nakit ve mevduat | 1,538 | 3,083 |
| Diğer rezerv varlıkları | 15,471 | 9,998 |
| Toplam brüt rezerv | 104,846 | 99,997 |
*Eylül rakamları öncü veridir. Toplam ayrıca IMF nezdindeki rezerv pozisyonunu ve Özel Çekme Haklarını (SDR) içerir. Tablodaki tutarlar yuvarlanmıştır.
Diğer rezerv varlıkları başlığı, tek bir döviz hesabını ifade etmiyor. BSP bu grupta gecelik repo havuzu işlemlerini, aracı kurum alacak ve borçlarını, tahakkuk etmiş faiz alacaklarını, Asya Tahvil Fonu ve Uluslararası Ödemeler Bankası yatırım havuzlarındaki varlıkları sayıyor. Bir kalemin küçülmesi, toplam rezervin nasıl kullanıldığını anlamak için tek başına yeterli değil.
4,85 milyar doların tamamı müdahale değil
Altın fiyatı değiştiğinde, bankanın elindeki miktar aynı kalsa bile rezervin dolar karşılığı değişebilir. Döviz cinsinden varlıklarda da değerleme etkisi oluşur. BSP açıklaması döviz işlemlerini düşüşün nedenleri arasında saysa da her etkenin ayrı tutarını vermiyor; altın rezervindeki azalmanın ne kadarının fiyat değişiminden kaynaklandığı da ayrıştırılmıyor.
Altın satışı sonucuna varılamaz. Rezerv stokundaki 4,85 milyar dolarlık azalmayı, pesoyu desteklemek için aynı tutarda dolar veya altın satıldığı şeklinde okumak doğru olmaz. Açıklama değerleme, kamu ödemeleri ve döviz işlemlerini birlikte içeriyor.
UnionBank Başekonomisti Ruben Carlo O. Asuncion da 8 Ekim tarihli Manila Bulletin haberinde, diğer rezerv varlıklarındaki düşüşün “belirli bir müdahale işlemine mutlaka işaret etmediğini” belirtti. Asuncion, mevcut verilerden BSP’nin özellikle pesoyu desteklemek için altın sattığı sonucunun çıkarılamayacağını söyledi.
Stok değişimi ile döviz satışını ayırma ihtiyacı, Hindistan’ın 25 Eylül haftasındaki rezerv düşüşünde de görülmüştü. Hindistan’da da altının dolar değeri düşmüştü. Ancak RBI haftalık, BSP aylık veri açıklıyor; değişimleri karşılaştırırken dönem farkını korumak gerekiyor.
Dış borç ve ithalat için kalan karşılık
BSP’ye göre rezervler, mal ithalatı ile hizmet ve birincil gelir ödemelerinin 6,3 aylık tutarına denk geliyor. Ağustosta oran 6,6 aydı. Kısa vadeli dış borcu karşılama oranı ise yüzde 331,4’ten yüzde 315,7’ye, yaklaşık 3,2 kata indi.
Buradaki borç hesabı yalnız başlangıçta kısa vadeli alınan kredileri kapsamıyor. Kamu ve özel sektörün orta ve uzun vadeli dış kredilerinde önümüzdeki 12 ayda vadesi gelecek anapara ödemeleri de dahil. Tablodaki borç karşılaştırması, 30 Haziran 2026 itibarıyla mevcut borç ve ödeme takvimine dayanıyor. Döviz piyasasında bu nedenle rezerv tutarının yanında ödeme takvimi de izleniyor; brüt rezervin tamamını serbestçe harcanabilecek nakit gibi değerlendirmek yanıltıcı olur.
Merkez bankası kalan rezervi dış ödemeler ve ekonomik şoklara karşı yeterli görüyor. Yine de hem ithalat hem borç karşılama oranındaki düşüş, ağustosa göre daha az karşılık bulunduğunu gösteriyor. Eylül verileri kesinleştiğinde tutarlar değişebilir. Sonraki açıklamada önceki verinin revize edilip edilmediği de kontrol edilmeli. Böylece yeni ayın değişimi aynı veri sürümü üzerinden hesaplanabilir.
