DeFi’ye başlamanın ilk kararı hangi uygulamayı açacağınız değil, varlığınızla ne yapacağınızdır. Takas, borç havuzuna arz ve likidite sağlama farklı yükümlülükler doğurur; seçimden çıkışa kadar aynı bütçe içinde düşünülmelidir.
DeFi’ye başlarken işlem amacını ve çıkış yolunu birlikte seçin. Aynı uygulamadaki “Swap”, “Supply” ve “Liquidity” seçenekleri birbirinin farklı adları değildir; paranızın nerede duracağını ve hangi riski üstleneceğinizi değiştirir.
Amacı seçin: takas, varlık sağlama veya likidite
Yalnız elinizdeki tokenı değiştirmek istiyorsanız takas yolunu inceleyin. Varlığınızı borç alanların kullanacağı havuza koymak istiyorsanız varlık sağlama (arz, supply) koşullarını okuyun. Alım satım yapanlara likidite sunmak ise havuz pozisyonu yönetmeyi gerektirir. Üç yolu tek denemede birleştirmek, hangi maliyetin nereden geldiğini anlamayı zorlaştırır.
| Amaç | Ne değişir? | Çıkmadan önce ne gerekir? |
|---|---|---|
| Takas | Girdi tokenı yerine çıktı tokenı alırsınız. | Geri dönüş çiftinde yeterli likidite ve kabul edilebilir net teklif. |
| Borç havuzuna varlık sağlama | Varlık, protokol sözleşmelerine aktarılır; arz faizi değişebilir. | Çekilebilir likidite; varlık teminatsa aktif borcun koşulları. |
| Likidite sağlama | Havuz payı veya pozisyon tutarsınız; varlık oranı değişebilir. | Pozisyonu kaldırma, ücret toplama ve istenen varlığa dönme maliyeti. |
Arz etmek ile borç almak ayrı kararlardır. Borç açıldığında teminatın değeri, borç faizi ve tasfiye riski de izleme yüküne girer. Ayrıntılı hesap ve müdahale sırası DeFi teminat ve likidasyon takibi rehberinde yer alır. İlk kullanımın borç içermesi gerekmez.
Cüzdandan önce hazırlanacak dört bilgi
- Doğru ürün adresi: Uygulamanın resmî belgelerinden doğrulanan alan adını kullanın. Cüzdan kurtarma kelimelerini isteyen sayfada devam etmeyin.
- Ağ ve varlık kimliği: Token adı tek başına yeterli değildir. Desteklenen ağı ve o ağdaki sözleşme adresini kontrol edin; aynı sembol farklı varlığı temsil edebilir.
- Cüzdan ve gaz bakiyesi: Cüzdan seçtiğiniz ağı desteklemeli. Olağan Ethereum işlemlerinde gaz için ETH gerekir; harcanacak stablecoin bakiyesi kendiliğinden gaz bakiyesi olmaz.
- Yetkinin kapsamı: Bağlantı, harcama izni ve işlem onayı farklı işlerdir. Harcayacak sözleşmeyi ve izin tutarını açıklayamıyorsanız imzalamayın.
Kripto cüzdanı varlıkların kasası gibi görünen arayüzdür; erişimi anahtarlarla yönetir. DeFi’de uygulamanın akıllı sözleşmesi de kararın parçasıdır. Yalnız cüzdan markasını tanımak bağlandığınız ürünü doğrulamaz.
Giriş maliyetini değil, gidiş dönüşü hesaplayın
Giriş için ucuz görünen işlem, çıkışta birkaç ek adım gerektirebilir. Bütçeye gerekiyorsa token iznini, ana işlemi, pozisyonu kapatmayı ve kullanılmayacak izni iptal etmeyi dahil edin. Ücretler aynı anda ödenmez; çıkış günündeki ağ yoğunluğu farklı olabilir.
Varsayımsal örnek: 10.000 TL eşdeğerindeki tokenı kısa süreli arz etmek için 80 TL giriş, 70 TL çekim ve 30 TL izin iptali gideri ayırdığınızı düşünün. Gidiş dönüş toplamı 180 TL, başlangıç tutarının %1,8’idir. Beklediğiniz kısa vadeli brüt getiri 100 TL ise, token değeri hiç değişmese bile hesap 80 TL ekside kalır. Örnek güncel fiyat, ücret teklifi veya getiri vaadi değildir; tokenları TL’ye satma masrafı dahil değildir.
Gaz tahminini Ethereum için gas ücreti hesaplama aracıyla çalışabilirsiniz. Ağ yürütüm ücretini gösteren hesap, havuz ücretini, fiyat etkisini veya köprü masrafını kendiliğinden kapsamaz. Cüzdanın onay ekranındaki güncel toplamı yeniden okuyun; tahmini bütçeyi kesin üst sınır sanmayın.
İlk denemenin başarı ölçütünü dar tutun
İlk hedef “getiri elde ettim” yerine “doğru ağda, doğru varlıkla, açıklayabildiğim işlemi yaptım ve sonucu doğruladım” olabilir. Kaybetmeyi göze alamayacağınız tutarla öğrenmeye çalışmayın. Küçük tutar da sahte siteye imza vermenin etkisini otomatik sınırlamaz; geniş token izni ayrı risk yaratır.
İşlem öncesinde girdi, beklenen çıktı veya pozisyon, en düşük kabul edilen çıktı ve ücret tahminini kaydedin. Onaydan sonra cüzdan bakiyesini tek başına başarı kanıtı saymak yerine doğru ağdaki işlem kaydıyla karşılaştırın. Arz işleminde havuz pozisyonu, takasta alınan token, likidite sağlamada pozisyon kimliği beklenir. Beklediğiniz sonuç ile kaydı eşleştiremiyorsanız ikinci denemeyi başlatmayın.
Çıkış yolunu girişten önce kontrol edin
Arz edilen varlığın çekimi protokolün kullanılabilir likiditesine bağlı olabilir. Aave örneğinde teminat olarak kullanılan varlığı çekmek, mevcut borç nedeniyle sınırlanabilir; Aave’nin arz ve risk ekranları bakiyeyi hangi koşullarla birlikte okumanız gerektiğini gösterir. Cüzdanı siteden ayırmak pozisyonu kapatmaz.
Likidite pozisyonundan çıkarken başlangıçtaki token oranını aynen geri alacağınızı varsaymayın. Yoğunlaştırılmış likiditede fiyat seçilen aralığın dışına çıktığında pozisyon tek varlıkta kalabilir ve takas ücreti kazanmaması mümkündür. Ödül oranına bakmadan önce “sonunda hangi varlığı tutabilirim?” sorusunu yanıtlayın. Havuz yolunu seçiyorsanız likidite sağlama rehberi fiyat aralığını, ücret payını ve çekim kontrolünü somut örneklerle tamamlıyor.
Takasın çıkışı da ters yönde yeni takastır; eski kur veya aynı ücret korunmaz. Ağ değiştirmeniz gerekiyorsa köprü ve hedef ağda işlem yapma ihtiyacını ayrı değerlendirin. Kullanılmayacak harcama yetkileri için token izinlerini kontrol ve iptal etme rehberine dönün; bağlantıyı kesmek izin iptalinin yerine geçmez.
Hangi durumda işlemi ertelemek daha doğru?
Çıkış varlığını bilmiyorsanız, ücret toplamı öğrenmek için ayırdığınız bütçeyi aşıyorsa veya imzanın neye yetki verdiği belirsizse işlem hazır değildir. Düşük ücretli görünen başka ağa geçmek de tek başına çözüm sayılmaz; varlığın oradaki sürümü ve geri dönüş yolu değişebilir.
Karar notunu tek cümleyle kurmayı deneyin: “Şu ağdaki şu varlığı, şu amaçla kullanacağım; sonucu şu kayıttan kontrol edip şu koşulda çıkacağım.” Boş kalan parça uygulama seçimini durduracak kadar somut bilgidir. Ekranı kapatıp önce o parçayı araştırmak da geçerli sonuçtur.
Takas yolunu gerçek ürün ekranında görmek için PancakeSwap incelemesindeki ağ ve teklif okumasına bakabilirsiniz. İnceleme, bağlantı öncesi bilgiyi son cüzdan onayından ayırır.
