Namibya Merkez Bankası, yükselen yakıt maliyetlerinin diğer fiyatlara yayılmasını sınırlamak ve randla bire bir kuru korumak istiyor. Banka, prime kredi faizini yüzde 10,50 olarak açıkladı ve 2026 enflasyon tahminini yükseltti.
Namibya Merkez Bankası, 28 Ekim’de açıkladığı kararla repo faizini yüzde 6,75’ten yüzde 7’ye yükseltti. 25 baz puan, 0,25 yüzde puanlık artış demek. Para Politikası Kurulu, 26–27 Ekim’deki beşinci olağan toplantısında önümüzdeki iki ayın faizini oybirliğiyle belirledi. Bankanın açıklamasına göre bankaların kredi fiyatlamasında kullandığı prime oranı yüzde 10,50 oldu.
Randla sabit kur, faiz kararını nasıl etkiliyor?
Namibya doları, Güney Afrika randına bire bir bağlı. Kurul, iki ülke arasındaki faiz farkını daraltarak olası sermaye çıkışlarını sınırlamayı ve döviz rezervlerini korumayı amaçlıyor. Daha düşük Namibya faizlerinin parayı Güney Afrika’ya yöneltmesi, sabit kuru destekleyen rezervleri baskılayabilir. Banka, gerçekleşmiş sermaye çıkışına ilişkin bir tutar açıklamadı.
Bankanın 2023 tarihli para politikası çerçevesi, sabit kura rağmen küçük faiz farklarının neden mümkün olduğunu açıklıyor. Fonları taşırken oluşan maliyetler, vadeli mevduatın vadesini bekleme zorunluluğu, sermaye kontrolleri ve finansal düzenlemeler paranın başka ülkeye taşınmasını yavaşlatabiliyor. Namibya bu nedenle kendi kredi ve talep koşullarını da dikkate alarak Güney Afrika’dan sınırlı ölçüde farklı bir faiz belirleyebiliyor.
Kurul, pahalı yakıtın diğer mal ve hizmetlere zam olarak yansımasını da sınırlamak istiyor. Ekonomide “ikinci tur etki” olarak adlandırılan bu yayılma, 28 Ekim kararının diğer gerekçesi. Banka, karar öncesi değerlendirmesinde Orta Doğu’daki gerilimler nedeniyle Brent petrolünün yaklaşık 116 dolara çıktığını bildiriyor.
Banka enflasyon tahminini yükseltti
Yıllık tüketici enflasyonu hazirandaki yüzde 4,4’ten eylülde yüzde 5,4’e yükseldi. Ocak–eylül ortalaması yüzde 3,8 oldu; geçen yılın aynı döneminde oran yüzde 3,6’ydı. Banka, fiyat baskısının başlıca kaynağı olarak ulaştırma maliyetlerini gösteriyor.
Enerji fiyatlarındaki şokun daha uzun sürmesini bekleyen banka, 2026 enflasyon tahminini 0,2 yüzde puan, 2027 tahminini 0,1 yüzde puan artırdı. Yılın tamamına ilişkin tahminler, eylül ayının yıllık enflasyon oranından farklı bir dönemi kapsıyor.
| Gösterge | 2025 | 2026 tahmini | 2027 tahmini |
|---|---|---|---|
| Yıl geneli enflasyon | %3,5 | %4,2 | %4,0 |
| Ekonomik büyüme | %1,7 | %2,1 | %2,8 |
Tarım ve imalatın toparlanması büyümeyi desteklese de banka ekonomik faaliyetin baskı altında kalacağını düşünüyor. Daha önce uyardığı şap hastalığı salgınının ortaya çıkmasını gerekçe gösteriyor. Banka, zayıf küresel büyümenin ve olası El Niño koşullarının da Namibya’da büyümeyi beklenenden düşük bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Faiz artışı kredi maliyetlerine nasıl geçiyor?
Ticari bankalar, merkez bankasının yedi günlük repo imkânından borç alırken kurulun belirlediği repo faizini öder. Bankanın 2023 çerçevesine göre, borçlanmak için uygun teminat sunmaları gerekir. Merkez bankası, repo işlemleriyle bankaların kısa vadeli ödemelerini yapabilmesi için gereken nakdi sağlar; bu yolla doğrudan müşteri kredilerini finanse etmez.
Bankalar kredi faizlerini yükselttiğinde hanelerin ve şirketlerin harcamaları da etkilenir. Merkez bankası, 2023 çerçevesinde konut kredisine daha fazla faiz ödeyen hanelerin diğer harcamalara ayırabileceği paranın azalmasını örnek gösteriyor. Müşterinin kredi için ödeyeceği veya mevduattan alacağı faiz kendi sözleşmesine bağlı; prime oranı bütün ürünler için tek bir müşteri faizi belirlemiyor. Banka, ürünlere göre yeni taksit tutarları açıklamadı.
Özel sektöre açılan krediler ağustosta yıllık yüzde 5,4 büyüdü. Büyüme hızı, hazirandaki yüzde 4,5’e göre 0,9 yüzde puan arttı. Hem şirketlerin hem hanelerin daha fazla kredi kullanması artışı destekledi. Buna rağmen ilk sekiz ayın ortalama kredi büyümesi, 2025’in aynı döneminin gerisinde kaldı.
Rezervler arttı, dış ticaret açığı genişledi
2025’in ocak–ağustos döneminde 17,8 milyar Namibya doları olan mal ticareti açığı, 2026’nın aynı döneminde 33,5 milyar Namibya dolarına çıktı. Banka, özellikle pahalılaşan enerjiyle birlikte mineral yakıt ithalatındaki artışa işaret ediyor. Mal ticareti hesabı, cari işlemler dengesine giren hizmetleri ve diğer gelir hareketlerini kapsamıyor.
Uluslararası rezervler temmuz sonundaki 58 milyar Namibya dolarından eylül sonunda 59,3 milyara yükseldi. Banka artışı ağırlıkla rezerv olarak tutulan altına ve müşterilerin yatırdığı dövize bağlıyor. Rezervlerin yaklaşık 3,6 aylık ithalatı karşılayabileceğini, sabit kuru ve ülkenin uluslararası mali yükümlülüklerini desteklemek için yeterli olduğunu değerlendiriyor. İthalatı karşılama süresi, paranın 3,6 ay sonra tükeneceği bir takvim değil; rezerv büyüklüğünü ithalat ihtiyacıyla karşılaştıran bir ölçü.
Kurulun bir sonraki toplantısı 7–8 Aralık 2026’da yapılacak. Kurul aralık ayı için şimdiden bir faiz oranı ilan etmedi.
Bankanın 28 Ekim tarihli resmî para politikası basın toplantısı kaydı YouTube kanalının canlı yayın arşivinde yer alıyor.
Merkez bankasının 28 Ekim saat 12.06 TSİ’de paylaştığı karar duyurusu ve grafiği:
Namibya Merkez Bankası’nın X duyurusu
Gönderi, açtığınızda X üzerinden yüklenir.
